İnsanda Kaç Tane Gen Vardır?
Bir gün oturup “İnsanda kaç tane gen vardır?” diye soran biri oldu mu sana? Hani, böyle alakasız bir anda “Bunu öğrenmem gerek” diye düşünmedin mi hiç? Gerçekten, bazen o kadar kafayı takıyoruz ki, bu tür sorular bile aklımızda dönüp duruyor. Neyse ki, bu yazıda bu soruya hem komik hem de bir o kadar derin bir bakış açısıyla yaklaşacağız. Hem bilimsel olarak, hem de tamamen saçmalayarak!
İnsanda Kaç Tane Gen Vardır? (Gerçek Cevap)
Şimdi başlayalım: İnsan genomu, yaklaşık 20.000-25.000 gen içeriyor. Evet, yanlış duymadınız! Yani, sen ve ben, her biri birer talimat seti gibi, hayatımızı yönlendiren yaklaşık 25 bin tane genle donatılmışız. Bu genler ne yapıyor? Temelde, vücudumuzun her parçasını, işlevini ve hatta biraz da kişiliğimizi şekillendiriyorlar.
Ama şu noktayı unutmamak gerek: Genler sadece fiziksel değil, ruhsal yapımıza da etki ediyor. Mesela, o sabah uykusuz uyandığında, hemen agresifleşiyorsan, “Genlerim bana bunları yapıyor!” diyebilirsin. Tabii, bunda kahve eksikliğinin de payı var, kabul.
Genler, Komik Bir Yöntemle Bizi Yönetiyor
Mesela geçen gün arkadaşım Ahmet’le bir sohbete giriştik. “Yahu, bir insanın vücudundaki tüm genler gerçekten nasıl işliyor?” diye soruyorum. O da bana şöyle cevap verdi:
Ahmet: “Bilmiyorum ama ben günümün her anında neden ‘sabahları insan gibi uyanamıyorum’ genini taşıyorum, onu gerçekten merak ediyorum.”
Ben de ona baktım ve “Aslında, sabahları uyanmak istememek genetik bir şey olabilir, kim bilir!” dedim. Kısa bir sessizlik, ardından ikimizin de gülmesi. Genler de en nihayetinde biraz şaka yapar gibi bazen.
Gerçekten de, sabahları uyanan ve anında hayat dolu olan insanları düşündüğümde, bu kişilerin genetik olarak biraz daha farklı olabileceğini kabul ediyorum. Yani, uykusuz kalıp bütün gün sinirli gezen insanlar var. Ahmet gibi! Ama genetik yapı buna ne kadar etki eder, orası biraz belirsiz. İşte bilimsel bakış açısındaki temel sorulardan biri de bu.
İçimdeki Mühendis: Genler, Bir Yazılım Gibi
Benim içimdeki mühendis diyor ki: “Genler, aslında birer yazılım gibi çalışıyor. Bizim vücudumuzu yazan, şekillendiren, her şeyin nasıl işlediğine karar veren talimatlar. İnsan vücudu, bir bilgisayar gibi çalışıyorsa, bu yazılım ne kadar mükemmel olursa, o kadar az hata yapar.”
Yani, basitçe söylemek gerekirse, genetik yapımızın bize olan etkisi öyle fazla ki, bazen “bu kadar harika bir yazılım nasıl işler?” diye hayıflanıyorsun. Bir taraftan, evet, sabahları kalkıp işlerime koyulmamın nedeni de bir genetik yazılım olabilir, ama diğeri de var: Eğer bu yazılım bazen hata yapıyorsa, hata yapmamanın da bir yolu yok. Mesela, sağlıklı yaşamaya çalışırken yediğimiz pizzalar, işte o yazılımın “hata” verdiği anlar.
Bu konuyu biraz daha derinlemesine incelediğimizde, insanın genetik yapısının yazılımına eklenen “dijital donanımlar” gibi bir şey olduğunu düşünüyorum. Yani, bazıları daha uyumlu bir donanıma sahip olabilirken, bazıları biraz daha… uyumsuz olabilir! (Evet, bahsettiğim kişi yine Ahmet.)
Genetik Miras ve Hayatın Komik Yönü
Şimdi gelelim biraz daha eğlenceli kısmına: Genetik miras. Genetik miras dedim de aklıma hemen babam geldi. Adam sabahları 5:30’da uyanıp, kahve içip yazı yazmaya başlıyor. Ben? Sabah 9:00’da uyanıp, gözlerimi açarken “Bugün de hayata başlamayı geç mi kaldım?” diye düşünüyorum.
Bunu söyleyen bir adam, sabahları gözünü açıp, bütün günü çözmüş gibi bir havaya giriyor. “Yahu, ne gerek var bu kadar erken kalkmaya? Sabahın köründe genlerimiz neden bizi bu kadar zorluyor?” diyorum içimden. Ama sonradan düşünüyorum: Belki de bu genetik meselesi, biraz da karakter meselesi. Ne de olsa genlerimizde o “kahve bağımlılığı” genleri de olabilir!
Ailemdeki diğer insanlar da genetik olarak belli bir şekilde şekillendiği için, kimse bana “hadi kalk, erken uyan” diye baskı yapmıyor. Ama içimdeki o mühendis de diyor ki: “Yine de bu kadar geveze olmadan önce, genetik faktörleri gözden geçirmen gerek.”
Sonuç: Genler, Kahvaltı ve Hayatın Kendisindeki Komik Dönüşüm
Evet, sonuç olarak söyleyebilirim ki, insanda 20.000-25.000 arasında gen var, ama bunların her biri, bir sabahın köründe seni hayata bağlayan, bir geceyi zihin bulanıklığıyla geçirmene sebep olan, ya da bir pizza gecesinde seni mutlu eden “komik” bir yolculukla gelmiş olabilir. Genetik yapımız, aslında çok basit bir şekilde fiziksel ve ruhsal yanlarımızı şekillendiriyor. Ama bunu anlamak, her zaman düşündüğümüz kadar kolay değil.
Öyleyse, bir dahaki sefer birisi sana “İnsanda kaç tane gen var?” diye sorarsa, belki bir kahkaha atarak şu cevabı verebilirsin: “Vallahi, bilmiyorum ama gene mutlu olmak için bir tane bulmuş olmalıyız, o kesin!”